Kiến thức và hướng dẫn

Đổi đơn vị diện tích và thể tích: đừng nhầm hệ số 100

Đổi 1 mét sang xăng-ti-mét rất dễ: nhân 100. Nhưng đổi 1 mét vuông sang xăng-ti-mét vuông mà cũng nhân 100 thì sai gấp một trăm lần. Nguyên nhân không phải ở số 0, mà ở bậc của đơn vị: chiều dài, diện tích và thể tích không đổi theo cùng một hệ số.

Chiều dài, diện tích, thể tích: một hệ số nhân ba cách khác nhau

Vì 1 m = 100 cm, nên:

  • 1 m = 100 cm — đổi chiều dài, nhân 100.
  • 1 m² = 10.000 cm² — đổi diện tích, nhân 100².
  • 1 m³ = 1.000.000 cm³ — đổi thể tích, nhân 100³.

Một hình vuông cạnh 1 m có cạnh 100 cm. Diện tích hình vuông là 100 × 100 = 10.000 cm², không phải 100 cm². Tương tự, khối lập phương cạnh 1 m có thể tích bằng 100 × 100 × 100 = 1 triệu cm³.

Bạn có thể đối chiếu trên công cụ đổi đơn vị và chọn đúng nhóm diện tích hoặc thể tích trước khi nhập số.

Đổi hecta, kilômét vuông khi đo đất

Một hecta bằng 10.000 m². Như vậy 2,5 ha bằng 25.000 m². Trong khi đó, 1 km² bằng 1.000.000 m², tức bằng 100 ha.

Lỗi thường gặp là coi 1 km² bằng 1.000 m² vì 1 km bằng 1.000 m. Với diện tích, hệ số cần được bình phương: 1.000 × 1.000 = 1.000.000.

Lít và mét khối có quan hệ thế nào?

1 lít = 1.000 mL = 1.000 cm³. Mặt khác, 1 m³ = 1.000 lít. Nếu bể chứa 0,75 m³ nước, thể tích tương đương 750 lít. Nếu một chai có 750 mL, tức là 0,75 lít.

Đơn vị thể tích thường khiến ta nhầm vì lít và mét khối không nằm cùng cách gọi thập phân như cm, m, km. Đừng đổi bằng cách “dịch ba số 0” nếu chưa xác định hệ số giữa hai đơn vị gốc.

Nhiệt độ: không phải phép đổi nào cũng chỉ nhân hoặc chia

Đổi °C sang °F theo công thức °F = °C × 9/5 + 32. Ví dụ −10°C tương đương 14°F. Chiều ngược lại: °C = (°F − 32) × 5/9. Bởi vì hai thang có mốc 0 khác nhau, chỉ nhân 1,8 là không đủ.

Ngược lại, đổi quãng đường từ mét sang kilômét chỉ cần chia 1.000. Cũng cần phân biệt tốc độ: 1 m/s = 3,6 km/h vì một giờ có 3.600 giây và một kilômét có 1.000 mét.

Đổi ngược: từ cm² hoặc cm³ về đơn vị lớn

Đổi từ đơn vị nhỏ về đơn vị lớn thì chia cho cùng hệ số: 1 cm² = 0,0001 m² và 1 cm³ = 0,000001 m³. Vì 1.000 cm³ = 1 lít, nên 250 cm³ = 250 mL = 0,25 lít. Một lỗi khá phổ biến là dùng 10.000 cho cả phép đổi thể tích; hệ số giữa m³ và cm³ thực tế là 1.000.000.

Khi đổi nhiều bước, nên viết rõ đơn vị ở từng kết quả trung gian, ví dụ 0,5 m³ → 500 lít → 500.000 mL, thay vì chỉ ghi 0,5 × 1.000 × 1.000.

Kiểm tra chiều đổi để tránh sai cả nghìn lần

Một cách tự soát nhanh là hỏi kết quả nên lớn hơn hay nhỏ hơn số ban đầu. Đổi từ mét sang xăng-ti-mét, con số phải lớn hơn; đổi từ cm² sang m², con số phải nhỏ đi. Nếu 2,5 ha mà cho ra 0,00025 m², chắc chắn bạn đã đảo chiều hệ số.

Với các phép đo phục vụ xây dựng, đất đai hoặc vật tư, nên giữ đơn vị sau số và ghi rõ độ chính xác mong muốn. Các kết quả làm tròn dùng để trình bày, không nên làm tròn sớm giữa nhiều bước tính.

Muốn đổi theo từng nhu cầu, hãy mở danh mục chuyển đổi đơn vị và chọn trang chuyên biệt nếu đã được xuất bản.

Nguồn đối chiếu đơn vị: Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) có bảng đơn vị diện tích và đơn vị thể tích để kiểm tra các hệ số quy đổi chuẩn.