Giải hệ phương trình 2 ẩn online
Nhập sáu hệ số của hai phương trình ax + by = c để giải hệ hai ẩn online. Xem nghiệm duy nhất, vô nghiệm hoặc vô số nghiệm, các định thức Cramer và lời giải từng bước.
Nhập thông tin
Nhập dữ liệu rồi nhấn “Tính kết quả”.
So sánh hai kịch bản
Tính lần lượt rồi chọn Lưu A hoặc Lưu B. So sánh tất cả ô nhập đang sử dụng, kể cả ô để trống; giá trị dài được rút gọn để hiển thị nhưng vẫn đối chiếu đầy đủ. Chỉ giữ kết quả và dữ liệu nhập trong bộ nhớ tạm khi trang đang mở; không gửi lên máy chủ.
Lưu, chia sẻ và yêu thích công cụ
Chỉ lưu khi bạn chọn. Dữ liệu nằm trong bộ nhớ của trình duyệt trên thiết bị này, tối đa 20 phép tính trong 30 ngày; không tự tải lên máy chủ. Tránh lưu thông tin nhạy cảm trên thiết bị dùng chung.
Phép tính đã lưu
Công cụ yêu thích
Công thức và ví dụ tính từng bước
Cách hiểu đáp số, điều kiện áp dụng và phép tính mẫu để bạn tự đối chiếu.
Công thức đang sử dụng
D = a₁b₂ − a₂b₁; Dₓ = c₁b₂ − c₂b₁; Dᵧ = a₁c₂ − a₂c₁. Nếu D ≠ 0: x = Dₓ/D, y = Dᵧ/D. Nếu D = 0, xét Dₓ, Dᵧ và các phương trình 0 = c.
Nhập đủ hai phương trình dạng ax + by = c. Công cụ xét các định thức theo chữ số thập phân nhập, phân loại ba trường hợp, ghi họ nghiệm khi D = 0 và hai phương trình tương thích. Với D khác 0, nghiệm được tính theo phân số BigInt, kiểm chứng bằng thế ngược chính xác, rồi mới làm tròn 8/12/18 chữ số để hiển thị và tải CSV.
Ví dụ tính toán
- Hệ số x (a₁)
- 2
- Hệ số y (b₁)
- 1
- Vế phải (c₁)
- 5
- Hệ số x (a₂)
- 1
- Hệ số y (b₂)
- -1
- Vế phải (c₂)
- 1
Hệ 2x + y = 5 và x − y = 1: D = −3; Dₓ = −6; Dᵧ = −3 nên x = 2 và y = 1. Thế ngược: 2×2 + 1 = 5; 2 − 1 = 1.
Kết quả: x = 2; y = 1
Cách nhập hệ phương trình hai ẩn
Trang này dùng để giải hai phương trình tuyến tính có chung hai ẩn x và y, mỗi phương trình ở dạng ax + by = c. Nhập lần lượt a₁, b₁, c₁ rồi a₂, b₂, c₂; ví dụ 2x + y = 5 và x − y = 1 có nghiệm chung (x; y) = (2; 1). Không nhập nguyên phương trình vào một ô. Nếu chỉ cần giải một phương trình bậc nhất hoặc bậc hai với một ẩn x, hãy dùng công cụ Giải phương trình; còn Vẽ đồ thị hàm bậc hai dành cho khảo sát parabol.
- Hệ số của một ẩn bằng 0 vẫn phải nhập 0; chẳng hạn x − y = 1 có b₂ = −1.
- Chọn 8/12/18 chữ số hiển thị nếu cần; việc phân loại nghiệm và thế ngược không dùng kết quả đã làm tròn.
- Nhập đủ sáu hệ số, có thể dùng dấu âm và dấu phẩy thập phân theo hướng dẫn trên biểu mẫu.
Giải hệ bằng quy tắc Cramer từng bước
Tính D = a₁b₂ − a₂b₁. Nếu D khác 0, tính Dₓ và Dᵧ bằng cách thay từng cột hệ số bằng vế phải, rồi lấy x = Dₓ/D và y = Dᵧ/D. Kết quả hiển thị trước khi làm tròn được dùng để thế lại vào hai phương trình.
- 2x + y = 5; x − y = 1 cho D = −3, Dₓ = −6, Dᵧ = −3.
- Suy ra x = 2, y = 1.
- Kiểm tra ngược: 2×2 + 1 = 5 và 2 − 1 = 1.
Khi nào hệ vô nghiệm hoặc vô số nghiệm?
Từ D = a₁b₂ − a₂b₁, công cụ phân biệt ba trường hợp. D khác 0: hệ có duy nhất một cặp nghiệm (x, y) tính theo Cramer. D bằng 0: phải kiểm tra tính tương thích của cả hai phương trình để kết luận vô nghiệm hay vô số nghiệm, kể cả trường hợp 0x + 0y = c. Ví dụ x + y = 2 cùng 2x + 2y = 4 cho vô số nghiệm, nhưng thay 4 bằng 5 thì vô nghiệm. D rất nhỏ nhưng khác 0 vẫn là nghiệm duy nhất theo chính xác các hệ số đã nhập, không tự coi là D = 0.
- D ≠ 0: giải x = Dₓ/D, y = Dᵧ/D rồi thế ngược vào cả hai phương trình.
- D = 0 và hai phương trình tương thích: vô số nghiệm; công cụ hiển thị dạng tham số.
- D = 0 nhưng có mâu thuẫn như 0x + 0y = 1: hệ vô nghiệm; không được tự kết luận vô số nghiệm chỉ từ D = 0.
Bảng kiểm tra nghiệm và tải CSV
Khi hệ có nghiệm duy nhất, bảng chứa hệ số nhập chính xác, vế trái tính từ nghiệm dạng phân số chưa làm tròn và các sai số đều bằng 0 theo phép tính chính xác. Hệ suy biến hiển thị bảng ba định thức. Chọn 8, 12 hoặc 18 chữ số khi cần xem nghiệm gần đúng; dùng nút xuất CSV của bảng để đối chiếu.
- Sai số bằng 0 trong bảng là của nghiệm phân số chưa làm tròn, không phải nghiệm hiển thị.
- Giá trị in ra ít chữ số không nên dùng làm dữ liệu đầu vào cho tính toán nhạy.
- CSV giữ giá trị văn bản của hệ số và kết quả đối chiếu, có thể dùng dấu phẩy thập phân kiểu Việt Nam.
Vì sao hệ gần suy biến cần thận trọng?
Hai phương trình gần trùng hướng làm định thức rất nhỏ so với độ lớn hệ số. Ví dụ 0,1x + 0,3y và 0,3x + 0,9y có D đúng bằng 0 theo hệ số thập phân dù phép tính nhị phân dễ sai khác. Nếu D thực sự khác 0, hệ có nghiệm duy nhất, nhưng một thay đổi rất nhỏ của số đã nhập có thể làm nghiệm thay đổi mạnh. Công cụ giữ nghiệm và phép thế dưới dạng phân số BigInt cho đến lúc hiển thị; điều này loại bỏ sai số tính toán trung gian nhưng không loại bỏ độ nhạy của dữ liệu đo.
- D = 0 khác với D rất nhỏ nhưng khác 0.
- Một bảng thế nghiệm có sai số nhỏ không bảo đảm nghiệm gần nghiệm đúng của dữ liệu chính xác ban đầu.
- Không dùng kết quả làm tròn để kết luận hệ hai phương trình gần phụ thuộc là vô số nghiệm.
Giới hạn cần biết: Tối đa 40 chữ số thập phân cho từng hệ số. Định thức, phép chia Cramer và thế ngược đều được đối chiếu bằng BigInt chính xác. Bảng sai số 0 là cho nghiệm dạng phân số chưa làm tròn; nghiệm in ra có thể thế ngược sai khác. Hệ gần suy biến vẫn nhạy với dữ liệu nhập.
Khám phá công cụ khác
Các công cụ khác có thể hữu ích cho bạn.
Câu hỏi thường gặp
Giải đáp về cách dùng và giới hạn của công cụ.
Giải hệ hai ẩn bằng Cramer cần nhập những gì?
Nhập 6 hệ số a₁, b₁, c₁, a₂, b₂, c₂ của hai phương trình ax + by = c. Ví dụ 2x + y = 5 và x − y = 1 cho nghiệm x = 2, y = 1.
Khi nào hệ phương trình có nghiệm duy nhất?
Khi D = a₁b₂ − a₂b₁ khác 0. Khi đó x = Dₓ/D và y = Dᵧ/D.
Làm sao phân biệt vô nghiệm và vô số nghiệm?
Khi D = 0, hệ vô số nghiệm nếu hai phương trình tương thích; vô nghiệm nếu mâu thuẫn. Cần xét cả phương trình dạng 0x + 0y = c.
Hệ có D rất nhỏ có bị xem là vô số nghiệm?
Không. Công cụ giữ trường hợp D khác 0 là nghiệm duy nhất và cảnh báo hệ gần suy biến. Dữ liệu thập phân có thể khiến nghiệm cực kỳ nhạy với sai số.
Vì sao nghiệm hiển thị có thể không thế ngược ra đúng?
Công cụ giữ nghiệm dạng phân số chính xác bằng BigInt để kiểm chứng hai phương trình; sai số của nghiệm chưa làm tròn bằng 0. Nếu chọn hiển thị 8, 12 hoặc 18 chữ số, các số được in ra có thể đã làm tròn, nên phép thế bằng số nhìn thấy trên màn hình có thể chênh lệch.
Có thể nhập hệ số âm, số 0 và số thập phân không?
Có. Mỗi hệ số được nhập riêng, trong phạm vi −1.000.000 đến 1.000.000. Trường hợp phương trình 0 = c vẫn được phân loại.
Có thể tải kết quả ra Excel không?
Có. Bảng kiểm tra nghiệm hoặc bảng ba định thức có nút xuất CSV để mở bằng Excel hoặc ứng dụng bảng tính.