Kiến thức và hướng dẫn

Lãi đơn và lãi kép khác nhau thế nào? Ví dụ 100 triệu

Bạn gửi 100 triệu đồng với lãi suất giả định 6%/năm trong ba năm. Có người tính tiền lãi là 18 triệu, người khác lại ra hơn 19 triệu. Cả hai đều có thể đúng vì họ đang nói về hai cách tính khác nhau: lãi đơn và lãi kép.

Lãi đơn: chỉ tính lãi trên vốn ban đầu

Với lãi đơn, khoản lãi của mỗi giai đoạn không nhập vào gốc để tính tiếp. Nếu vốn ban đầu là P, lãi suất theo năm là r và thời gian là t năm, phần lãi bằng P × r × t khi lãi suất và thời gian sử dụng cùng đơn vị.

Ví dụ: P = 100.000.000 đồng, r = 0,06, t = 3. Tiền lãi = 100.000.000 × 0,06 × 3 = 18.000.000 đồng. Tổng vốn và lãi cuối kỳ là 118.000.000 đồng. Mỗi năm, mức lãi minh họa đều là 6 triệu đồng vì gốc tính lãi không đổi.

Lãi kép: lãi kỳ trước trở thành một phần vốn kỳ sau

Nếu lãi được nhập gốc mỗi năm và lãi suất không đổi, số tiền cuối n năm là P × (1 + r)n. Cùng ví dụ 100 triệu, lãi 6%/năm trong ba năm:

  • Hết năm 1: 100.000.000 × 1,06 = 106.000.000 đồng.
  • Hết năm 2: 106.000.000 × 1,06 = 112.360.000 đồng.
  • Hết năm 3: 112.360.000 × 1,06 = 119.101.600 đồng.

Chênh lệch so với lãi đơn là 1.101.600 đồng sau ba năm. Phần chênh xuất hiện vì lãi của những năm trước đã tạo thêm lãi trong các năm sau.

Cùng ghi 6%/năm, nhập lãi hằng tháng thì sao?

Nếu 6% là lãi suất danh nghĩa năm và hợp đồng quy định lãi nhập gốc mỗi tháng theo mức 6%/12, thì sau 36 tháng số dư mô hình là 100.000.000 × (1 + 0,06/12)36. Kết quả khác cách nhập lãi một lần mỗi năm. Không được tự chia lãi suất hiệu dụng năm cho 12 khi chưa biết hợp đồng công bố loại lãi suất nào.

Trong mô hình 6% danh nghĩa mỗi năm, nhập lãi mỗi tháng, số dư cuối 36 tháng xấp xỉ 119.668.052 đồng (làm tròn đến đồng). Để so sánh công bằng, cần ghi rõ một bên nhập lãi hằng năm, một bên nhập lãi hằng tháng; nếu hợp đồng quy định lãi suất hiệu dụng năm là 6% thì không thể tự lấy 6% chia 12 như ví dụ danh nghĩa này.

Hãy thử số vốn, kỳ nhập lãi và thời gian trong máy tính lãi kép. Công cụ giúp so sánh kịch bản, nhưng không phải bảng lãi được ngân hàng cam kết trả.

Góp thêm tiền mỗi tháng không còn là bài toán một khoản gốc

Ví dụ ngoài 100 triệu ban đầu, bạn dành thêm 2 triệu đồng mỗi tháng. Khoản đóng thêm của tháng 1 có thời gian hưởng lãi dài hơn khoản gửi ở tháng 12. Bởi vậy, không thể lấy tổng tiền góp của cả năm rồi coi như đã gửi từ ngày đầu.

Nếu muốn mô phỏng gửi đầu tháng hoặc cuối tháng, dùng công cụ tiết kiệm hàng tháng. Sự khác biệt giữa hai thời điểm góp là nhỏ trong một kỳ ngắn nhưng có thể tích lũy theo thời gian.

Ba giả định thường làm kết quả lệch

  • Nhầm đơn vị thời gian: lãi suất theo năm nhưng thời hạn lại nhập theo tháng.
  • Nhầm kỳ nhập lãi: lãi trả ra ngoài tài khoản khác với lãi nhập vào gốc.
  • Bỏ qua lãi suất thay đổi: một mức lãi giả định giữ nguyên nhiều năm không có nghĩa sản phẩm gửi thực tế cũng giữ nguyên.

Ví dụ ở đây chưa trừ thuế, phí hay các điều kiện rút trước hạn nếu có. Trước khi dùng để quyết định gửi tiền, hãy đối chiếu bảng lãi, ngày tính lãi, điều kiện nhập gốc và quy định của sản phẩm thực tế.

Nếu đang lựa chọn mua trả góp, bài trả góp 0% có thật sự không mất lãi giải thích thêm vì sao phí có thể làm tăng chi phí ngay cả khi lãi danh nghĩa bằng 0.